Juni 2009 kregen wij onze pleegzoon. Hij was een paar maanden daarvoor 8 jaar geworden. We wisten weinig tot niks van hem. Dat leek me geen enkel probleem; zo kon je een frisse start maken. Maar ondertussen begint dat gebrek aan kennis toch een handicap te worden. Dat werd laatst wel erg duidelijk.
Koekie spaarde, zoals veel kinderen van zijn leeftijd, de voetbalplaatjes die je bij Albert Heijn kreeg. Hij had er heel veel, omdat hij, als we boodschappen deden, ook steeds van wildvreemden pakjes plaatjes kreeg. Een soort omgekeerde discriminatie. In een overwegend blanke buurt, waren mensen geneigd een zwart kind iets toe te stoppen. Al snel werd echter duidelijk dat de voetbalplaatjes hem maar matig interesseerden. Ze bleven steeds vaker onuitgepakt liggen.
Dus besloot hij, voor de 22 kinderen in zijn klas, 66 pakjes mee te nemen naar school; drie voor iedereen.
Een paar dagen later waren opeens alle poppen aan het dansen. Mijn vrouw haalde hem op van school en werd door Koekie’s juf apart genomen. Koekie had met een jongen uit een hogere groep een deal gesloten. Op de wc had hij die oudere jongen twintig euro gegeven in ruil voor een paar honderd voetbalplaatjes. De moeder van die jongen had het voorval gemeld.
Vraag 1: hoe kwam Koekie aan die twintig euro?
Zijn antwoord: ‘Uit mijn spaarpot.’
Vraag 2: waarom wilde Koekie twintig euro betalen voor iets wat hem niet interesseerde.
Antwoord: diepe stilte.
Vraag 3: hoe wist Koekie dat je pseudo-illegale deals moest afsluiten op de wc?
Die vraag hebben we hem maar niet gesteld.
Het verhaal werd nog ingewikkelder.
De volgende dag liet mijn vrouw me het biljet van twintig euro zien dat ze had gekregen en waarmee Koekie zijn aankoop had gedaan.
‘Hij had helemaal geen biljet van twintig euro in zijn spaarpot!’ zei ik tegen haar.
We confronteerden Koekie hiermee. Hij veranderde zijn verhaal. Het bedrag kwam niet uit zijn spaarpot. ‘Ik heb het gevonden,’ zei hij nu. ‘Op de wc.’
Ik twijfelde, mijn vrouw was er honderd procent van overtuigd dat het een leugen was.
En daar zit dus het probleem.
Een kind dat je vanaf dag één onder je hoede hebt, ken je. Je vaderlijke of moederlijke intuïtie zegt je wanneer een kind liegt en waarom. Wij hadden geen idee. Het kan theoretisch best zo zijn dat hij het biljet echt gevonden heeft. Dat maakte het overigens niet tot een sterk verhaal, hielden we hem voor. Want als je iets vindt op school, dan breng je dat keurig naar de juf. Maar we gingen er voor het gemak toch maar vanuit dat hij het waarschijnlijk uit mijn zak of portemonnee had gehaald (ik ben nog steeds een liefhebber van contant geld), of dat ik het per ongeluk had laten rondslingeren. Maar de waarheid zouden we waarschijnlijk nooit boven tafel krijgen. Koekie blijft eeuwig bij het ‘ik heb het gevonden’-verhaal, wij zullen hier aan blijven twijfelen.
En dat knaagt. We kunnen niet diep genoeg in zijn hoofd kijken om te weten wat daar omgaat. Wij kunnen dit gedrag niet verklaren. En dan voel je jezelf als opvoeder ernstig tekort schieten.
We hebben uiteindelijk een straf bedacht. Voorlopig geen zakgeld meer en zijn spaarpot hebben we verstopt; daar mag hij even niks mee. Al zijn resterende voetbalplaatjes heeft hij aan de oudere jongen moeten geven. En de twintig euro ligt bij de juf te wachten tot degene die het verloren heeft, zich meldt.
Maar het lost voor onszelf niks op. Wij zitten met een mysterie, met totaal onbegrip. En dat is klote.
Frans Lomans
Lomans (54, hoofdredacteur van Panorama, kinderloos) en zijn vrouw Céline van Gennep (51, artdirector van J/M en moeder van de 25-jarige Rosa) zijn getrouwd in 2001 en hebben geen eerdere ervaring als pleegouders.
J/M is een informatief, journalistiek maandblad dat zich richt op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.
