In sommige groepen is het echt genieten. Dat zijn de groepen waar inspirerende leerkrachten voor staan. Zo’n leerkracht voelt de behoeften van leerlingen feilloos aan, en weet nieuwe lesstof altijd te presenteren als een cadeautje. Als hij aan het woord is, hangen de leerlingen aan zijn lippen. Als hij een dag afwezig is, tellen de leerlingen de uren af. Deze leerkracht is geen slaaf van een methode en laat zich niet gek maken door de inspectie. Hij doet gewoon wat hij moet doen: lesgeven. Omdat hij niet anders kan. Omdat het in zijn bloed zit.
Laatst was ik bij zo’n leerkracht. Op het programma stond een taalles, maar de leerlingen hadden zin om een feestje te bouwen. De leerkracht stelde voor om de taalles te schrappen en inderdaad dat feestje te organiseren. De datum waarop het feest gevierd zou worden, was drie weken later, ergens begin juni. En laat dat nu net de verjaardag van de meester zijn. Organiseer het maar, was de opdracht. Vorm een feestcommissie, maak een taakverdeling, stel een boodschappenlijst op, en ga de boodschappen maar halen. De leerlingen waren helemaal in hun element met de verantwoordelijkheid die ze spontaan kregen. Ze keken vol bewondering naar hem, en giechelden: ‘Hoeveel mogen we dan uitgeven?’ ‘Geen idee,’ antwoordde hij. ‘Wat vinden jullie redelijk? Bepaal het zelf maar.’ Hij vertelde me dat hij ieder jaar zijn verjaardag liet verzorgen door de kinderen. Voor hem was dat een minimale inspanning, met maximaal resultaat.
Bij een andere leerkracht trof ik een onderbouwgroep onbemand aan. Waar de leerkracht gebleven was, kon niemand mij vertellen. Na een paar minuten klonk er gestommel in de gang. De leerkracht kwam met een rood hoofd, en bezweet, op zijn fiets de klas inrijden. Of de kinderen wel eens een fiets van dichtbij hadden gezien. Natuurlijk, was het antwoord, nadat ze over de schok heen waren gekomen. Ze hadden toch zelf een fiets? Ja, dat wist de meester wel. Maar hoe noemde je de verschillende onderdelen van een fiets? Welke functie hadden het stuur, de trappers, de remmen? Hoe kwam men aan het woord kettingkast? En waarom heette de bagagedrager eigenlijk bagagedrager? En: was er soms iemand in de groep die een kleine demonstratie kon geven, zonder zich te pletter te rijden of er op de fiets vandoor te gaan?
Weer een andere leerkracht liet zijn leerlingen onder lestijd rondleidingen geven aan nieuwe ouders. Ter voorbereiding nam hij zijn leerlingen mee naar buiten, weg van de school. Hij stak de straat over, draaide zich om en wandelde – met zijn leerlingen – weer terug naar school. Hij vroeg zijn leerlingen zich voor te stellen dat ze hier voor het eerst kwamen. Wat viel ze op? Waar waren ze trots op? En waren er soms ook dingen waar ouders mogelijk over zouden kunnen vallen? Hoe zou je daarop kunnen reageren, of wat zou je er in de toekomst aan kunnen doen? Hij leerde de kinderen hoe je iets kunt verkopen, ook al is het niet perfect. Hoe je mensen over de streep kunt krijgen, zonder het achterste van je tong te laten zien en toch eerlijk te blijven. Ook de basisvaardigheden voor het geven van een goede rondleiding kwamen in zijn lessen aan de orde. Hoe heet je je gasten welkom? Hoe lang duurt een goede rondleiding? Hoe laat je de mensen met een goed gevoel naar huis gaan, en ga zo maar door.
Dit soort lessen vergeet je niet als leerling. Je denkt er jaren later nog aan, omdat ze zo verrassend waren. De leerkracht die deze lessen gaf, durfde buiten de kaders te denken, was charismatisch, of misschien wel ontzettend lief, scherpzinnig, of grappig. Hij gaf je niet alleen handvatten voor het behalen van goede schoolresultaten, maar ook nuttige tools voor het leven. Koester deze herinneringen, want ik wed dat ze op één hand te tellen zijn.
Emma Singerland
Emma Slingerland is onderwijsadviseur. Ze traint en coacht leerkrachten op Amsterdamse basisscholen in het geven van goed taalonderwijs. Het werken met leerkrachten drijft haar regelmatig tot waanzin, en andere keren brengt het haar in staat van grote triomf. Met haar man Paul (43) en kinderen, Samuel (5), en Nuschka (bijna 4), woont ze sinds kort in het midden van het land.
J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.
