De mooiste verhalen voor kinderen zijn ‘verhaaltjes-over-vroeger’. Mijn dochter is er dol op. Verhaaltjes-over-vroeger koop je niet in de winkel en bestel je niet via internet. Het zijn de spontane, vrolijk-stoute of verdrietige verhalen van toen mama, de oppas, of de juf op school nog klein waren.
Verhaaltjes-over-vroeger stimuleren de taalontwikkeling (je breidt je woordenschat uit, je leert zinnen maken) en het verhaalbegrip (hoe leid je een verhaal in, wat is de kern, wanneer komt de ontknoping). Verhalen-over-vroeger scheppen ook een band. Ze geven je het gevoel dat je samen in een tijdmachine stapt, waarin jouw jeugd en die van je kind samensmelten.
Ze goed vertellen, is een kunst. Je moet kunnen improviseren en je niet laten overvallen door spontane vragen. Je moet weten wat je wilt toevoegen en vooral ook wat je moet weglaten. Weglaten moet je de oninteressante details of de passages uit het verhaal die niet geschikt zijn voor de leeftijd. Je wilt je kinderen immers nog geen dingen vertellen waar ze eigenlijk nog niet aan toe zijn.
Laatst wist mijn 4-jarige dochter me een verhaal te ontfutselen over een vakantie op Mallorca. Ik vertelde dat opa en oma een appartement op een vakantiepark gehuurd hadden, met een tropisch zwembad erbij. Bij het horen van het woord tropisch zwembad verscheen er een gelukzalige glimlach op haar gezicht. Ik vertelde haar dat er ook een hele grote trampoline op het park was, waar alle kinderen van het vakantiepark elkaar ontmoetten. Mijn dochter onderbrak me en vroeg me een nauwkeurige beschrijving te geven van de kleren die ik daar aan had en hoe ik mijn haar droeg. Daarna vroeg ze of die kinderen nog altijd op het vakantiepark woonden. Ik schudde mijn hoofd en zei dat er nu waarschijnlijk nieuwe kinderen waren.
De kern van het verhaal was dat ik tijdens die vakantie mijn eerste walkman had gekregen. Hij was geel en identiek aan de walkman van mijn jongere zusje. Bij het bestuderen van de omgeving van het appartement hingen mijn zusje en ik over de reling van het balkon, en gluurden we naar het balkon onder ons. Hierbij was de walkman van mijn zusje, bungelend aan de koptelefoon, van twee hoog naar beneden gevallen. Het doosje met inhoud klapte op de grond en spatte uit elkaar. Het apparaat was niet meer te redden, mijn zusje was in tranen.
Ik vertelde hoe ik mijn walkman aan haar had afgestaan, wat mijn ouders in staat van diepe ontroering had gebracht. Een aantal dagen later kreeg ik er natuurlijk spijt van, maar ja, gegeven was gegeven.
Mijn dochtertje straalde, en riep: ‘Oh, maar dat geeft toch niets, mama. Je kan dan toch gewoon een walkman van papier voor jezelf maken!’ Ze zat op de rand van het aanrecht, wiebelde met haar benen en spoorde me aan om verder te vertellen. Ik haperde even, omdat dit eigenlijk het einde van het verhaal was. Ik kon haar natuurlijk nog vertellen over die jongen die ik daar ontmoet had, het hoogtepunt van mijn vakantie, dat ik voor het eerst in mijn leven gezoend had. Maar ik vermoedde dat het haar niet echt zou interesseren, want wat weet een 4-jarige nou van zoenen? Aan de andere kant, de kinderen van tegenwoordig zijn niet op hun achterhoofd gevallen.
‘Toe dan,’ spoorde ze me aan. En zo vervolgde ik het verhaal. Toen ik vertelde van het zoenen, verscheen er een ondeugende blik in haar ogen. ‘Ohhh…,’ zei ze. ‘En heb je die jongen ook laten kijken naar je… ehh… ehh… hoe heet dat ook alweer? Je…’
Ik keek haar perplex aan: ‘Wat bedoel je?’
‘Nou, dat gele doosje bedoel ik, die soort cd-speler, waar muziek uit kwam!’
‘Ohh…,’ haalde ik opgelucht adem. ‘De walkman bedoel je! Nee, daar heb ik hem niet naar laten kijken. Want die had ik weggegeven. Jammer hè?’
Mijn dochter knikte teleurgesteld. Dat was inderdaad jammer.
Emma Singerland
Emma Slingerland is onderwijsadviseur. Ze traint en coacht leerkrachten op Amsterdamse basisscholen in het geven van goed taalonderwijs. Het werken met leerkrachten drijft haar regelmatig tot waanzin, en andere keren brengt het haar in staat van grote triomf. Met haar man Paul (43) en kinderen, Samuel (5), en Nuschka (bijna 4), woont ze sinds kort in het midden van het land.
J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.
