‘Ik heb een hekel aan het getal zes,’ zegt Koekie, onze 10-jarige pleegzoon, dinsdag tijdens het eten. Hij is die middag voor het eerst, na een kerst- en ziektestop van drie weken, weer op bezoek geweest bij zijn psychologe.
‘O,’ zeggen mijn vrouw en ik in koor.
‘Ja,’ zegt hij, ‘dat vind ik een naar getal.’
‘Want…?’ willen wij weten.
‘Omdat ik 6 was toen ik thuis ben weggehaald,’ zegt hij.
Steeds vaker slaagt Koekie erin ons een inkijkje te geven in zijn leven voordat hij bij ons kwam wonen in juni 2009. Het zijn nog geen coherente verhalen of analyses, maar het is een moedige eerste poging om gebeurtenissen uit het verleden te koppelen aan zijn huidige gevoelens. Hij wordt daar ook blij van; hij ervaart het volgens mij als wijsheid, hij beseft waar werkende hersens toe in staat zijn. Hij maakt nu ook mee dat het praten over pijnlijke zaken niet per se opnieuw pijn doet.
Die doorbraak komt bijna geheel op rekening van zijn wekelijkse therapie, het uur met psychologe Caroline op wie hij gek is. Hij vindt therapie inmiddels een even grote traktatie als schaatsen, honkballen, pianoles en naar de film.
‘Hoe was dat, die dag dat je thuis wegging,’ willen wij weten.
‘Ik huilde,’ zegt hij. ‘En mama huilde.’
‘Denk je wel eens dat het jouw schuld was dat je thuis wegmoest?’ vraagt mijn vrouw. De vraag komt niet helemaal uit de lucht vallen. Want steeds vaker maakt hij daar toespelingen op. Moeder heeft wel ruimte voor een nieuw kind, ze beviel vorige maand, maar had geen ruimte voor hem. Probeer daar maar eens chocola van te maken.
Hij propt een hap eten in zijn mond en geeft geen antwoord. Wat wij opvatten als een voorzichtig ja.
‘Ik wil,’ zegt mijn vrouw, ‘dat je één ding weet. Het was NIET jouw schuld. Het is NOOIT de schuld van een kind. Jij hebt niets verkeerds gedaan. Je moet ECHT NOOIT denken dat het aan jou gelegen heeft.’
‘Ik was ook een lieve jongen,’ zegt Koekie.
‘En dat ben je nog steeds,’ zegt mijn vrouw.
Hij is op geen enkele manier verdrietig tijdens dit gesprek. Wat ik echt een doorbraak vind. Ik was niet de grootste liefhebber van therapie voor hem, dat heeft mijn vrouw erdoorheen gedrukt. Nu ik zie wat voor positieve gevolgen het heeft voor Koekie, ben ik haar dankbaar. Wij merken in zijn praten en in zijn gedrag wat het met hem doet. Zijn psychologe leert hem naar zichzelf te kijken. Dat is geen hobby van hem, maar in zekere zin wel bittere noodzaak.
Die bijeenkomsten op dinsdagmiddag blijven afgesloten gebied voor ons. Hij laat er nooit iets directs over los. Hij vertelt dat het leuk is, dat hij iets gebouwd heeft, dat er een dartboard hangt. Dat is het eigenlijk.
Maar ook daar brengt hij tijdens het eten verandering in.
Hij zegt opeens wat de psychologe ervan vond dat zijn moeder bevallen is. Het is overigens gewoon zijn mening die hij nu uit haar mond laat komen. Maar toch.
Belangrijker is dat hij zegt dat ze het over zijn slapeloosheid gehad hebben, over de nachtmerrie die maar blijft terugkeren. Daarin zit hij, zoals ik hier al eerder schreef, tegenover mijn vrouw en zijn moeder en wordt hij gedwongen te kiezen. Hij durft zijn moeder niet teleur te stellen en voordat hij kan zeggen wat hij wil, schrikt hij wakker. Hij probeert daarna krampachtig niet opnieuw in slaap te vallen.
Nou, daar had hij het dus met de psychologe over gehad. ‘En nu gaat ze een cd’tje maken waardoor ik wel goed in slaap val,’ zegt hij.
‘Cool,’ zeg ik.
Het grappige is dat de nachtmerrie na die dinsdag, voor zover ik weet, niet meer teruggekeerd is. Erover praten is de helft, of meer, van de oplossing. Volgens mij begint hij dat zelf ook langzaam te begrijpen en ernaar te handelen.
Frans Lomans
Frans Lomans (55, hoofdredacteur van Panorama en Nieuwe Revu, kinderloos) en zijn vrouw Céline van Gennep (51, artdirector van J/M en moeder van de 25-jarige Rosa) zijn getrouwd in 2001 en hebben geen eerdere ervaring als pleegouders.
J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.
Recente reacties