Naar goed traditioneel gebruik maken we aan het eind van het jaar de balans op. Wat hebben we dit jaar goed gedaan? Wat kan volgend jaar beter? Ook op opvoedgebied is er heel wat te evalueren. Wat zijn goede opvoedvoornemens voor 2012? Zie hier mijn top 10 (niet perse in volgorde). Laat ons weten wat jouw goede voornemens zijn en vul de poll in op jmouders.nl.

1. Minder schreeuwen
We weten het allemaal: positief opvoeden werkt beter dan negatief benaderen. En toch schoten we het laatste jaar geregeld uit onze slof. Begingen we zelfs de kardinale fout om ons kind te kleineren (waar anderen bij waren!). Dus: liever belonen dan straffen, positief formuleren, complimentjes geven; 1 minuut alleen maar positieve dingen van je kind opnoemen. (Wil je gelijk hiermee goed van start gaan, doe dan onze cursus Positief Opvoeden)

2. Consequenter zijn
Opvoedfout nummer 1: regels stellen lukt ons nog wel (soms zelfs veel te goed), maar ze handhaven…? We laten ze vaak varen uit gemakzucht, mededogen of onzekerheid. Voor een keertje afwijken van een regel is niet erg – zeker niet als de regel staat – maar doe je dat vaker dan rek je de grenzen steeds verder op. Tot op het punt dat niemand meer waar hij aan toe is en je kind gaat zeuren en zaniken (terecht want het heeft eerder effect gehad). (Wist je dat J/M een cursus Teamwork in je gezin heeft?)

3. Inleven in hun wereld
Hoe vaak hebben we echt naar hun muziek geluisterd? Echt met ze gegamed? Die ellenlange verhalen over jongens of vriendinnenproblemen geduldig aangehoord? Veel te weinig. Altijd drong het werk, de was of iets anders. Volgend jaar gaan we ons echt meer in hun leefwereld verdiepen. Het werkt, dat weten alle pedagogen. Je investeert zo in je band met hen. En dat kan je in tijden van nood goed van pas komen.

4. Echt luisteren
Tja, het blijft moeilijk. Niet direct oordelen, niet direct met adviezen klaar staan, niet direct alles willen oplossen, ze uit laten praten, hummen, en doorvragen: we weten het allemaal misschien wel, maar we doen het zo weinig. Met als gevolg dat we nooit het ware verhaal te horen krijgen. Die kinderen zijn wel gek!

5. Vaker zeggen dat we van ze houden
Schokkend feit: ouders van pubers zeggen veel minder vaak tegen hun kind dat ze van ze houden dan ouders van kleinere kinderen. Hoe vaak hebben wij dat dit jaar gezegd? Dat kan best vaker!

6. Samen leuke dingen doen
Dat hoeft niet altijd geld te kosten! Een spelletje, samen tv kijken, muziek luisteren, hun kamer verven. Of naar de bios, een pretpark, het strand.

7. Complimenten geven
Iedereen glundert als-ie geprezen wordt. Zo ook je kind. En dan daar niet gelijk een lesje van maken: hartstikke goed dat je je kamer opgeruimd hebt. Kun je dat niet vaker doen? Nee, we laten die tweede zin volgend jaar weg.
En oh ja: ook weer niet té veel de hoogte in steken. Daar worden ze irritante verwende arro’s van!

8. Minder pamperen
Kinderen kunnen veel meer dan je denkt, zeker pubers. In andere delen van de wereld moeten ze zich op hun 15e geheel zelf bedruipen. Hier worden ze van top tot teen verzorgd, met een beroep op hun nog onvolgroeide hersenpan waardoor ze nog niet ‘af’ zijn en nog niet alles zelf kunnen. Nee, dat klopt, maar ze kunnen wel zelf hun brood maken, de tafel dekken, hun kamer schoonhouden, de was doen etc. En ze kunnen ook meer verantwoordelijkheden aan: betrek ze in ieder geval in (de meeste) beslissingen omtrent hun leven.

9. Minder tijgermoederen
Opleiding is belangrijk, maar moeten we ze zo pushen tot ongekende hoogten? Moeten we die huiswerkcursus doorzetten, ze blijven overhoren, hun werkstukken nakijken? Beter van niet, maar ondertussen worden de (eind-)examen- en toelatingseisen voor middelbare scholen ongemerkt steeds hoger. Moeilijk punt. (Wil je hulp hierbij dan is onze cursus Helpen met huiswerk een goed idee)

10. Meer in het moment leven
Mindful zijn. Hartstikke hip. En het werkt ook nog. Met je aandacht in het hier en nu blijven en niet direct denken aan straks of aan wat er mis kan gaan. Dat geldt voor de quality time met je kind, maar net zo goed voor die met je partner of met jezelf. (onze Mindfulness-cursus Opvoeden zonder stress kan je hierbij helpen)

11. Meer tijd voor jezelf
Om zelf in te vullen.

PS. We hebben ook nog een hele leuke cursus Kindermassage.

Anne Elzinga
J/M-redacteur Anne Elzinga is getrouwd met Ronald en moeder van een dochter (20) en twee zonen van 16 en 13 jaar.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Als Geert Wilders kinderen had gehad, was hij dan minder radicaal geworden? Je zou het bijna gaan denken, als je de uitkomsten van het grote J/M Opvoedonderzoek 2011 ziet. Daar waar politici bij voortduring roepen dat de multiculturele samenleving is mislukt, erkennen ouders dat deze juist bepalend zal zijn voor het toekomstige geluk van hun kinderen.

Nederland heeft meer aan kinderen die met meerdere culturen kunnen omgaan, zegt 77 procent van de ondervraagde vaders en moeders. Een meerderheid vindt het ook geen punt als hun kind met een allochtoon vriendje of vriendinnetje thuiskomt. En een juf met een hoofddoek is voor 55 procent geen bezwaar.

Zijn deze ouders naïeve wereldverbeteraars? Kinderen van de jaren zestig die hun land zo spoedig mogelijk willen overdragen aan de islam? Nee, natuurlijk niet. Ook zij hebben angsten en bezwaren. Zo woont 80 procent het liefst in een witte buurt, waar de kinderen naar een witte school kunnen gaan. Een meerderheid maakt zich zorgen om de toekomst van hun witte kind in een gekleurde samenleving. Het ís ook een moeilijke opgave: hoe leer je een kind dat het tolerant moet zijn en tegelijk niet alles moet pikken?

Ouders zijn geen ideologische fan van de multiculturele samenleving, ze zijn realisten: dit is de wereld waarin hun kinderen opgroeien. Het hebben van kinderen geeft vaak een bredere blik. Ali, Can en Jonathan. Hadasha, Lilo, Trischa en Mare, ik heb ze leren kennen via mijn kinderen. Zeven verschillende culturele achtergronden, een stuk of vijf verschillende geloven, maar voor hen maakt het niets uit. Ze spelen samen, maken samen opdrachten voor school. Jongeren die wat willen bereiken in het leven ontmoet je nu eenmaal gemakkelijker als je zelf ook kinderen hebt. En dat geeft hoop voor de toekomst!

Zie ook www.jmouders.nl/onderzoek

PS. Zet vast in je agenda: van 10 tot 17 oktober wordt de Week van de Opvoeding georganiseerd.
Op tientallen plekken in Nederland vinden activiteiten voor ouders plaats. J/M is een van de
initiatiefnemers van deze week. Meer info: www.weekvandeopvoeding.nl

Evert de Vos
http://twitter.com/evertdev
Evert de Vos is hoofdredacteur van J/M voor Ouders. Hij woont samen met Christa en zijn kinderen Tijmen (13) en Mhina (11). Wekelijks blogt hij over het moderne vaderschap.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Het schooljaar loopt op zijn einde. En daarmee het verblijf van Koekie op de Oscar Carré School. Onze 10-jarige pleegzoon heeft er twee jaar doorgebracht. Tot groot genoegen van hemzelf. Vanwege de ronduit miserabele leerresultaten niet per se tot ons genoegen. Hij gaat er vast en zeker de recordboeken in als de leerling die het minste aantal toetsen heeft gemaakt. Pas afgelopen week kregen we voor het eerst dit schooljaar het heuglijke bericht dat hij, onder het toeziend oog van juf Gonda, een proefwerk tot een goed einde had gebracht. In etappes weliswaar, maar toch.

Op een regenachtige namiddag zat ik vorige week met juf Gonda in het klaslokaal. Want, hoewel de cijfers tezamen ook een slecht-weer-lijst vormden, wilde ik het jaar toch afsluiten zoals het hoorde: met een gesprek over het rapport en vooral met een evaluatie van Koekie. En ik wilde graag juf Gonda bedanken voor haar inspanningen. Ze was pas laat in het schooljaar voor deze groep terechtgekomen, maar behalve dat ook zij er niet in geslaagd was hem aan het leren en werken te krijgen, had ze wel een grote en goede invloed op zijn gedrag gehad. Hij holde niet meer om het minste geringste de klas uit, zette niet langer driftaanvallen in om zijn zin te krijgen en deed zo nu en dan zelfs iets wat op leren leek. Wat hem in ieder geval voor zijn medeleerlingen een stuk beter te verteren maakte. Deze laatste schoolweken staat zijn tafeltje bij de tafels van Wouter en Kasper, voor zover ik het kan beoordelen de twee intellectuelen van de klas en bovendien twee goede en aardige jongens. ‘Mijn beste vrienden,’ noemt Koekie ze. Als hij over ze praat en het woord nerd gebruikt, klinkt dat als een eretitel en niet als een scheldwoord. Het is een reuze stap voorwaarts in vergelijking met de oudere en te stoere jongens waar hij tot voor kort steeds contact mee zocht.

‘En dat is toch jouw verdienste,’ zei ik tegen Gonda, want zij had hem bij die twee aan tafel gezet, nadat ze wel eerst gevraagd had of ze dat wilden.

Desondanks ervaart ze het als een nederlaag dat ze hem niet aan het leren heeft gekregen, want uiteindelijk is dat toch het belangrijkste doel van een school en een lerares. ‘Waarom wil je toch niet leren Koekie? Waarom werk je niet? vraag ik hem. Want je kunt het wel. Zelfs met het maken van die laatste toets, is hij de hele tijd bezig te tellen hoeveel opdrachten hij nog moet doen. Waarom?’

‘Ik weet het ook niet Gonda,’ zei ik troostend. ‘Maar verder heb je veel bereikt. En het gaat uiteindelijk allemaal goed komen met hem.’

‘Ja, dat weet ik ook zeker,’ zei ze.

Ook kinderen die ik niet ken, spraken me afgelopen week aan. Om te zeggen hoe jammer ze het vonden dat Koekie naar een andere school vertrok. Want zijn levenslust, zijn tomeloze energie, zijn originele invallen, zijn kattenkwaad, zijn welgemeende geknuffel, ze zullen het allemaal gaan missen.

Koekie zal het op zijn nieuwe school ook naar zijn zin hebben. We zijn er al even op bezoek geweest en werden rondgeleid door de directeur. We zagen zijn nieuwe juf, zijn nieuwe klasgenoten. Mijn vrouw en ik waren onder de indruk van hoe serieus er die ochtend in alle groepen gewerkt werd. Maar, zo zei de directeur, dat had ook te maken met dat het nog zo vroeg op de dag was. Deze concentratie hielden ze niet vol tot aan het einde van de dag. Koekie vond het er leuk. De weerzin die hij de vorige avond nog had, verdween als sneeuw voor de zon.

Nu alleen nog even op officiële toestemming van de Permanente Commissie Leerlingenzorg Amsterdam wachten. Maar dat schijnt, met het door VIA Amsterdam (Verwijzing, Indicatie, Advies) uitgebrachte positieve advies, in negen van de tien gevallen geen probleem te zijn.

Laten we hopen dat Koekie niet dat tiende geval is.

Frans Lomans
Frans Lomans (55, hoofdredacteur van Panorama en Nieuwe Revu, kinderloos) en zijn vrouw Céline van Gennep (51, artdirector van J/M en moeder van de 25-jarige Rosa) zijn getrouwd in 2001 en hebben geen eerdere ervaring als pleegouders.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

‘Nog even blijven zitten, lieverd, we zijn bijna klaar.’ Met zijn tweeën houden wij, Yaëls ouders, Yaël in bedwang. We zijn in het ziekenhuis voor een EEG en ze moet minimaal 20 minuten blijven zitten, het liefst zo stil mogelijk. Dat is nogal een opgave voor een kind dat altijd in beweging is. Tijdens het EEG tuurt de laborante aandachtig naar het scherm. ‘Nu wordt ze weer druk,’ zegt ze als Yaël gromt en met haar handjes fladdert. ‘En dan zie ik ook meteen die epileptische piekgolven.’

Dit EEG moet uitwijzen of de verhoging van de medicijnen die ze krijgt iets uithaalt. Na het slechte EEG een paar maanden terug hebben we samen met Yaëls kinderneurologe besloten twee van de drie medicijnen die ze krijgt op te schroeven. Of het helpt? We horen het morgen. Dan hebben we weer een afspraak in het ziekenhuis, bij de kinderneurologe, om de uitslag te bespreken.

Zelf kunnen we niet goed zien of het helpt. Yaël heeft namelijk een vorm van epilepsie die aan de buitenkant bijna nooit zichtbaar is in de vorm van aanvallen, maar die er wel is. In haar hoofdje is, als het slecht gaat met de epilepsie, voortdurend onrust. Een EEG maakt die ‘epileptische activiteit’ zichtbaar.

Die epileptische activiteit maakt dat ze overprikkeld en vermoeid raakt. En dat ze meer ‘bijtgedrag’ vertoont. Dus we merken er wel iets van, maar we weten niet altijd zeker of bepaald gedrag komt door de epilepsie, door het autisme of door de medicijnen tegen de epilepsie, die ook weer allerlei bijwerkingen hebben.

Een paar maanden terug verhoogden we de Depakine en meteen viel het op dat Yaël alerter en blijer was. Iets rustiger ook. Weer een maand later hoogden we, in twee stappen, de Keppra op. En daarna werd ze weer veel onrustiger. Het ging weer slechter. Het leek wel of de Keppra haar voortdurend geagiteerd maakte, ze beet, maakte boze gromgeluiden, had steeds een frons op haar gezicht en voelde zich niet goed.

We keken het heel even aan, wachtten het EEG af en afgelopen donderdag, een dag na het EEG, besloot ik dat het mooi geweest was. Waar zijn we mee bezig, dacht ik op de fiets naar mijn werk. We willen die voortdurende overprikkeling die de epilepsie veroorzaakt bestrijden en geven een middel dat de overprikkeling zo ongeveer vervijfvoudigt. Die Keppra moet weer afgebouwd en wel meteen!

‘s Avonds besprak ik het met de geliefde. Hij vond het ook een goed plan. De volgende ochtend halveerden we meteen de dosis Keppra. Na een dag of twee was Yaël weer de oude.

Het is weekend. Ik zit op de bank, kijk naar Yaël, die rustig door de kamer scharrelt, en overdenk nog eens de opmerking van de laborante: als Yaël druk wordt, neemt meteen de epilepsie toe. Wat is er eerder, vraag ik me af, de kip of het ei? Wordt ze druk door de epilepsie of ontstaat de epilepsie omdat ze druk wordt? En moet je in dat geval niet de drukte bestrijden?

Ik denk aan de twee kinderpsychiaters die Yaël in haar leven gezien heeft. Allebei lieten ze vallen dat Yaël misschien gebaat zou zijn bij een lage dosis van een antipsychoticum, om de onrust wat te verminderen. De kinderneurologe vond dat Yaël al meer dan genoeg medicijnen kreeg en zag er meer heil in eerst maar eens die epilepsie aan te pakken.

Maar is het wel zo zinnig de epilepsie als geïsoleerde aandoening te zien? Moeten we die niet bekijken als onderdeel van Yaëls psychiatrische problemen, het autisme, de voortdurende overprikkeling?

Ik denk aan het begin van het epilepsietraject, zoals ik het maar even noem. Dat ik iets zag wat ik niet vertrouwde. Yaël was net 2 en ik was al eens met haar naar de kinderneurologe geweest vanwege haar ontwikkelingsachterstand, zoals het toen nog heette. Ik zag ineens dat ze wel heel vaak momenten had waarop ze even ‘weg’ was. Dan staarde ze even wezenloos voor zich uit en daarna begon ze heel erg te slikken. Een EEG volgde, en een 24 uurs-EEG. Yaël bleek 85 procent van de tijd epileptische piekgolven in haar hoofdje te hebben. Ze kreeg Depakine en ze knapte gigantisch op. Een heel ander kind werd ze, communicatiever, blijer, rustiger. Ik dacht: nu wordt alles weer normaal. Een nieuw 24 uurs-EEG liet echter zien dat de Depakine niets, maar dan ook niets deed voor de epilepsie. Die was nog net zo slecht.

Maar de Depakine bleef ze slikken, omdat die haar duidelijk veel goed deed. En er kwam nog een middel bij, en nog een middel.

Zijn we niet ergens in dit hele gedoe het doel verloren, bedenk ik me: een tevreden, blij kind? En moeten we niet accepteren dat de epilepsie een gegeven is, iets wat we misschien niet kunnen ‘instellen’, zoals dat zo mooi heet? Of waarvoor de prijs te hoog is, simpelweg omdat het middel erger is dan de kwaal? Moeten we niet de onrust bestrijden, dat wat we zien, wat we zelf kunnen waarnemen? Moet dat niet het uitgangspunt zijn van de behandeling?

Yaël is Yaël. Yaël is niet haar epilepsie. Het is morgen bij de kinderneuroloog tijd voor herbezinning. Tijd om te kijken naar Yaël.

Sanne Kloosterboer

Sanne Kloosterboer (37) is de moeder van Yaël (6). Yaël is verstandelijk gehandicapt, autistisch en heeft epilepsie. Sanne woont met man en kind in Amsterdam en werkt bij een krant.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Het is crisis bij ons. De geliefde ziet er even geen gat meer in. Het gebrek aan ontwikkeling van Yaël, de ernst van haar handicaps, dat alles maakt hem moedeloos. Het is voor het eerst dat ik hem zo somber zie.

Het leven voelt voor hem als een herhaling van zorgtaken, zonder horizon. Hij zegt het letterlijk: ‘Vannacht stond ik een poepluier te verschonen en over drie jaar sta ik ‘s nachts nog steeds poepluiers te verschonen. Twee jaar geleden liet Yaël eindeloos haar tol draaien, dat doet ze nu nog steeds en over twee jaar doet ze het nog. We kunnen nu nauwelijks ergens heen met haar en dat verandert ook niet.’

De geliefde huilt. Hij had zich het leven zo anders voorgesteld. Al toen we elkaar een maand kenden hadden we het over kinderen. Een gezin wilden we. Hij wilde drie kinderen, ik twee. We zochten een huis met een tuin en al snel raakte ik zwanger. We waren zo gelukkig. Ons leven was letterlijk vol verwachting.

Hij vindt dat ik veranderd ben. ‘Toen ik je net leerde kennen, danste je door het leven. Nu hoor ik je soms door het huis sloffen.’ Ik huil ook. Zeg dat ik mijn best doe, maar dat ik soms gewoon heel erg moe ben. Ik heb sinds Yaëls geboorte nog nooit een nacht doorgeslapen. En niet alleen het zorgen zelf maakt me moe, maar vooral ook het organiseren van die zorg. Het gezeik met het persoonsgebonden budget, de willekeur van de instanties en dat je steeds opnieuw moet bewijzen dat Yaël gehandicapt is.

We voeren dit gesprek tot op de bodem. Willen we zelf voor Yaël blijven zorgen? Moeten we weer een stap zetten om de zorg uit handen te geven, om Yaël weer wat verder los te laten? Willen we nog hetzelfde als de ander?

We willen nog steeds hetzelfde: samen voor Yaël zorgen. Met hulp van anderen, dat wel. Ik zeg: we kunnen dit niet veranderen. We kunnen Yaël niet veranderen. Maar we kunnen wel kleine stappen zetten om het voor onszelf makkelijker te maken. Om het vol te houden.

We zetten een eerste kleine stap: we vragen een van Yaëls begeleidsters een nachtje te komen oppassen. En dan gaan wij met z’n tweeën naar Brugge, naar een vet hotel. Laat die roomservice maar komen! De begeleidster zegt ja, al vindt ze het een hele verantwoordelijkheid. Ze voelt zich vereerd over het vertrouwen dat we in haar hebben, en tegelijkertijd vindt ze het ook eng. Stel dat er iets gebeurt, dan is Brugge een heel eind weg.

Een paar dagen later zit ik met vriendinnen K. en F. op een terrasje. Ik bespreek de crisis en onze plannen. Ze bieden allebei direct aan achtervang te zijn tijdens het nachtje weg. Het zijn doorgewinterde epilepsiemoeders, dus dat is een hele geruststelling. F. zegt kalm: ‘Ik zeg altijd tegen de begeleidsters: als ze een aanval heeft waar ze niet uitkomt, gewoon na vier minuten de ambulance bellen.’

We zitten heerlijk in de zon en ik ben zo blij ze te spreken. En ik ben ook zo blij dat ik deze vrouwen heb leren kennen. Ze snappen precies wat er aan de hand is. Ze begrijpen mijn angst om de zorg voor Yaël aan anderen over te laten, omdat ze zelf net zo bang zijn hun gehandicapte dochters los te laten. Maar ze zien ook dat de uitputting dreigt. F. zegt op haar eigen, tactvolle wijze: ‘Wordt het niet tijd dat Yaël af en toe uit logeren gaat? Misschien eens in de twee weken, in het begin, misschien bij een leuk gezin. Zodat jullie wat adem krijgen.’ F. heeft zelf een heel lief stel gevonden, waar haar dochter om het weekend heen gaat. Geen instelling, maar een tweede thuis is het, met mensen die om haar dochter geven.

Voor het eerst ga ik niet in de verdediging. Begin ik niet meteen te ja-maar’en. Want het wordt misschien tijd dat Yaël eens af en toe gaat logeren. Op den duur. Als we de juiste mensen vinden. Als ik het aandurf. Als ik het vertrouwen heb dat ze in goede handen is.

Op de fiets naar huis duizelt het me een beetje. Ik heb een stapje gezet in mijn hoofd. Of geen stapje, een reuzenstap. Het spoken begint weer. Als Yaël zich maar niet eenzaam voelt zonder ons. Als we ons maar niet vergissen in de mensen die voor haar gaan zorgen, als…, als….

Eerst maar eens naar Brugge volgende maand.

Sanne Kloosterboer

Sanne Kloosterboer (37) is de moeder van Yaël (6). Yaël is verstandelijk gehandicapt, autistisch en heeft epilepsie. Sanne woont met man en kind in Amsterdam en werkt bij een krant.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Ben ik een opfokouder? Mijn zoon hoeft daarover geen seconde te twijfelen. ‘Natuurlijk ben je dat!’ antwoordt hij uit de grond van zijn hart. Deze week heeft hij proefwerkweek en inderdaad weten we precies wanneer hij welk vak heeft. Dus als hij ’s avonds lekker achter de computer zit te kijken naar zes verschillende Amerikaanse honkbalwedstrijden en tegelijk een spelletje speelt op mijn iPhone, krijgt hij voortdurend bezorgde vragen van zowel zijn vader als moeder. Heb je wel genoeg gedaan? Moet je niet nog even je wiskunde doornemen? Zal ik je toch nog even overhoren?

Een week die volgens zoonlief vooral had moeten bestaan uit lekker chillen en af en toe naar school gaan voor een toets, wordt zo grondig verpest door enorm zeurende ouders.

Maken we ons te druk? Laten we ons opfokken door Cito-toetsen, tempobeurzen en boetes voor langstudeerders? Misschien wel. Maar ouders proberen hun kinderen ook voor te bereiden op een maatschappij die steeds meer prestatiegericht is en steeds minder rare strapatsen tolereert.

Vooral jongens kunnen een regelmatig zetje in de rug goed gebruiken, blijkt uit tal van wetenschappelijk onderzoek. Want voor plannen en zelfdiscipline zijn hun hersens nog niet helemaal toegerust. De vraag is echter hoe we dat doen.

Welk leiderschapsmodel dient als voorbeeld voor ons ouderschap? De overenthousiaste sportcoach die voortdurend roept: ‘Je kunt het!’ Of toch meer de sergeant-majoor die de bevelen met barse stem de lucht inslingert? Je moet bijna een managementcursus gedaan hebben om te kunnen opvoeden.

PS. De meivakantie komt eraan en sommige basisscholen hebben zelfs ook nog vakantie in juni. Allemaal dagen waarop je met het hele gezin eropuit kan. In de J/M Kidsgids hebben we de 125 leukste zomeruitjes geselecteerd. Van het blotevoetenpad in Opende tot surfen in Scheveningen. Je kunt de gids bestellen op www.jmouders.nl/webshop.

Evert de Vos
http://twitter.com/evertdev
Evert de Vos is hoofdredacteur van J/M voor Ouders. Hij woont samen met Christa en zijn kinderen Tijmen (13) en Mhina (11). Wekelijks blogt hij over het moderne vaderschap.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Het is druk in de Amsterdam-Zuidse kinderschoenenwinkel. Voor de deur staat een hele rij bakfietsen en binnen wemelt het van de kinderen.

Ik besluit het er toch op te wagen. Het wordt al mooi weer en Yaël móét nieuwe zomerschoenen omdat haar voeten weer flink gegroeid zijn.

Binnen moeten we even op onze beurt wachten. Yaël vindt het hier leuk: ze rent grommend door de winkel en pakt af en toe een schoen, die ze dan ook weer snel laat vallen. Ik loop achter haar aan en zet de schoenen weer netjes terug. Ik heb het gevoel dat ze zich de winkel herinnert van de vorige keren, dat ze weet wat er gaat gebeuren. De moeders letten niet zo op ons, die zijn vooral met hun eigen kinderen bezig, maar ik zie dat de andere kinderen Yaël uitvoerig bestuderen.

We zijn al snel aan de beurt. Gelukkig, want ik wil Yaël niet te lang in de winkel houden: veel te veel prikkels. Snel zeg ik wat we zoeken. ‘Ik wil graag twee paar schoenen voor de zomer. Eén paar sandalen en één paar dichte schoenen. Yaël is gehandicapt en loopt wat onhandig en houterig. Het is daarom belangrijk dat de schoenen een soepele zool hebben, en een stevige hiel.’ Ik wijs een paar schoenen aan die ik mooi vind en die me geschikt lijken. De winkelbediende komt met nog andere leuke suggesties.

Uit mijn ooghoeken zie ik een discussie over de schoenkeuze: meisje moet kiezen tussen déze twee paar schoenen en anders krijgt ze niets. Ik denk terug aan mijn eigen jeugd, waarin de keuze ging tussen een paar lichtbruine sandalen en een paar donkerbruine sandalen. Ik wilde eigenlijk lakschoenen, omdat ik als kind best een wansmaak had, maar ik koos gedwee de minst lelijke, en ik  hoopte dan maar dat ze op school niemand zouden opvallen.

Op sommige momenten is een gehandicapt kind reuze makkelijk. Geen discussies, geen gedoe, ik kies gewoon Yaëls schoenen en de kinderen in haar klasje kunnen toch niet praten, laat staan pesten.

Yaël vindt het pasritueel reuze interessant. Ze werkt opvallend goed mee. Ik kies een paar rode schoenen met een bandje over de wreef en een zilveren randje, en een paar taupe-kleurige sandalen, met een grote bloem erop. Yaël lijkt verguld met mijn keuze. Ze gromt en fladdert uitbundig als ik haar de nieuwe schoenen laat zien.

We lopen naar de kassa en ik bereid me voor op de actie ‘afrekenen en tegelijkertijd Yaël bij me houden’. En dan gebeurt het. Bij de kassa staat een meisje dat ongeveer net zo oud is als Yaël. Yaël ziet het meisje, gaat vlak voor haar staan, kijkt haar indringend aan en gromt nog maar eens hard, met haar handjes in de lucht. Het meisje deinst angstig terug. We rekenen snel af, waarbij Yaël nog even de mand met plastic beestjes, waarvan de kinderen er bij hun aankoop eentje mogen uitkiezen, van de toonbank maait. Het meisje slaat het vanuit een hoekje gade. Ze kijkt nog steeds een beetje bang.

Op de bakfiets naar huis voel ik me verdrietig. Yaël vindt andere kinderen zó interessant. En opvallend genoeg heeft ze vooral belangstelling voor normale kinderen. Of althans, kinderen die minder gehandicapt zijn dan zij. De zeldzame keer dat ze met een normaal kind in aanraking komt, gedraagt ze zich veel socialer dan anders. Zoekt ze oogcontact, zoekt ze de nabijheid van het andere kindje. Maar normale kinderen weten niet goed wat ze met Yaël aan moeten.

Het meisje in de winkel kan er natuurlijk ook niets aan doen. Die heeft vermoedelijk nog nooit een Yaël ontmoet. En toch heeft het iets droevigs.

Toen we een paar jaar terug op zoek waren naar een geschikte plek voor Yaël, stuitte ik op een basisschool in Amstelveen. Deze school had, naast alle normale klassen, één klein ZML-klasje. Dit klasje had zijn eigen programma, maar op gezette tijden, zoals bij een weeksluiting, deed het mee met de andere kinderen. Het was een heel mooi initiatief. De normale kinderen kwamen op een natuurlijke manier in aanraking met gehandicapte kinderen en andersom.

ZML-onderwijs was helaas te hoog gegrepen voor Yaël. Het werd een kinderdagcentrum. Een heel goed kinderdagcentrum, midden in de stad, tussen de normale mensen. Maar in zekere zin toch een reservaat.

Sanne Kloosterboer

Sanne Kloosterboer (37) is de moeder van Yaël (6). Yaël is verstandelijk gehandicapt, autistisch en heeft epilepsie. Sanne woont met man en kind in Amsterdam en werkt bij een krant.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

‘Werken jullie volgens een bepaalde methode aan Yaëls ontwikkeling?’

De kinderpschychiater stelde een legitieme vraag: een beetje gehandicapt kind heeft een methode. Een methode die belooft dat het kind zich binnen zijn mogelijkheden optimaal zal ontwikkelen. Zo zijn er ouders die werken volgens  de Floortime-methode, waarbij iedereen letterlijk op de vloer zit en ligt. Dan ken ik ouders die de Son Rise-methode omarmd hebben, ouders die helemaal into Feuerstein zijn, en kinderen die ‘ingetraind’ (zo heet dat echt!) worden volgens methodes met onheilspellende namen als PECS en TOTCOM.

‘Nou, mmmm.’ Ik moest even nadenken over deze vraag, omdat ik geen methode omarmd heb. Maar ‘nee’ zeggen was vast ook niet de bedoeling. Dus zei ik: ‘Onze begeleidsters werken losjes volgens de Floortime-methode. Ze zijn een paar keer gecoacht door de fysio en de logopediste. En mijn man en ik hebben een jaar of drie terug de Hanen-cursus gevolgd. Dat is een methode van een Canadese logopediste. Die lijkt een beetje op Floortime. En verder zijn Yaëls begeleidsters gewoon heel creatief.’

De psychiater kende goede verhalen over Son Rise. Ik had daar ook wel eens iets over gelezen, maar was gevallen over de typisch Amerikaanse claim dat met deze methode autisme te genezen was.

Ik hou geloof ik niet zo van methodes. Dat ligt niet helemaal aan de methodes: veel methodes zitten, eerlijk waar, goed in elkaar. Ze bieden handvatten om om te gaan met een kind dat zich niet normaal ontwikkelt, dat niet speelt zoals we dat gewend zijn en soms ook bijna niet communiceert. Maar ze spreken ook de onzekerheid aan van ouders die niet weten waar het heen gaat met hun kind. Die nog de hoop hebben dat in dit gehandicapte kind een schat aan mogelijkheden verborgen ligt. Mogelijkheden die de methode wel aan het licht zal brengen.

Veel methodes gaan bovendien uit van een kind met een niet al te grote verstandelijke beperking. Het leeuwendeel van de oefeningen uit het Hanen-boek is voor Yaël bijvoorbeeld veel te hoog gegrepen.

Dat neemt niet weg dat bijvoorbeeld de Hanen-cursus me wel inzichten gebracht heeft. Yaël tikte in die tijd heel veel met voorwerpen op de muur. Ik kreeg nauwelijks contact met haar. De cursusleidster deed me de suggestie om naast haar te gaan zitten en mee te gaan tikken. Misschien heel suf, maar daar was ik zelf nooit opgekomen. Ik tikte dus mee, Yaël keek me aan met een blik van: wat doet mama ráár en we hadden contact.

Dat was dus nuttig. Maar ik kreeg van sommige adviezen ook de zenuwen. Zo voerde ik Yaël op een van de huisbezoeken bij de cursus een banaan. Nu was het de bedoeling dat Yaël steeds moest laten weten dat ze nog een stukje wilde, door een geluid of een handbeweging of wat dan ook. Dan zouden we haar met de banaan als lokaas dwingen te communiceren. Maar banaan of niet, Yaël communiceerde niet. Haar aandacht verslapte gewoon. Dus gaf ik toch maar het volgende stukje. En kreeg ik kritiek dat ik niet lang genoeg gewacht had.

Dit banaanscenario herhaalde zich nog een paar keer in verschillende situaties bij andere therapeuten. Ik maakte het Yaël te makkelijk. Ik moest haar meer uitdagen, zodat ze wel móést communiceren.

En op een ochtend waarop mijn humeur waarschijnlijk al niet zo puik was, had ik er genoeg van.

Zodra de therapeut de deur uit was dacht ik: ik ben haar moeder, ik wíl niet alles zo bewust doen, ik wil niet nadenken bij elke hap die ik haar geef of elk liedje dat ik voor haar zing. Ik wil niet de hele tijd stilstaan bij haar ontwikkeling. Ik wil gewoon haar moeder zijn. Een moeder die een liedje zingt of een banaan voert.

Sindsdien heb ik mezelf grotendeels ontslagen van de plicht de hele tijd aan Yaëls ontwikkeling te werken. Als Yaël straks uit de bus komt, ga ik gewoon op de bank zitten. Dan komt ze vanzelf op mijn schoot zitten en dan praat ik wat tegen haar, over de dag. Of ik zing een liedje. Je zou het bijna normaal noemen.

Het werken aan haar ontwikkeling laat ik intussen graag over aan haar begeleidsters, op het kinderdagcentrum en thuis. Waarbij ik erop toezie dat dat met mate en met beleid gebeurt. Uitdagen mag geen pesten worden, vragen geen overvragen. En eten moet in de eerste plaats gewoon leuk zijn.

Sanne Kloosterboer

Sanne Kloosterboer (37) is de moeder van Yaël (6). Yaël is verstandelijk gehandicapt, autistisch en heeft epilepsie. Sanne woont met man en kind in Amsterdam en werkt bij een krant.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Stress over het internetgebruik van je kinderen? Sommige van mijn collega-redacteuren wel. Vorige week laaide de discussie tijdens een vergadering hoog op. Laat je je kind online zijn gang gaan? Of houd je toch beter maar een vinger aan de pols? Een van mijn collega’s biechtte op dat ze stiekem checkt welke sites haar kinderen bezocht hebben. Een andere ontfutselde haar kroost hun Hyves-inlog. Weer een ander vindt al die gluurderij maar niks en laat haar dochter virtueel rustig haar gang gaan.

Als het aan de Amerikaanse politiechef James Batelli ligt, breken alle ouders in de VS voortaan keihard in het digitale leven van hun kinderen in. Hij geeft seminars aan bezorgde vaders en moeders en adviseert ze om spyware op hun computers te installeren, waarmee ouders bijvoorbeeld de Facebook-accounts van hun kinderen kunnen hacken. ‘Vertrouwen is allemaal leuk en aardig,’ vertelt hij aan een NBC-journalist. ‘Maar je kop in het zand steken en denken dat je kinderen niet online worden blootgesteld aan gevaren, is gewoon naïef.’ Batelli geeft dus workshops aan ouders waarin hij ze helpt om de spyware te installeren. ‘Tachtig dollar voor zo’n pakket investeren in de veiligheid van je kind, dat hoort gewoon in deze maatschappij,’ vindt hij.

Ik vind het vrij schaamteloos van die politiechef. Ik snap heus dat bezorgde ouders willen weten wat hun kinderen op internet doen. En ik begrijp volkomen dat ze in de gaten willen houden of ze niet ten prooi vallen aan eng cybergespuis. Maar is stiekem spyware installeren geen brug of twee te ver? Hebben kinderen dan geen recht op privacy?

Lotte Stegeman

Lotte Stegeman (31) is hoofdredacteur van weekkranten 7Days (12-16 jaar) en Kidsweek Junior (7-11 jaar). Niet alleen op haar werk wordt ze overspoeld met grappige, ontroerende en slimme meningen en verhalen van kinderen en jongeren. Ook thuis, waar ze woont met vriend Peter (40) en zijn dochter Nina (16).

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Koekie is nu 89 weken bij ons en wordt volgende maand 10. Langzamerhand ben ik vergeten dat hij onze pleegzoon is. Zo voelt het eigenlijk niet meer. Ik heb ook het idee dat hij het aan het vergeten is. Al weken lang heeft hij het woord ‘pleegkind’ niet meer in de mond genomen. Hij gebruikt het niet meer als excuus, wij ook niet.

Op zaterdag moest mijn vrouw werken en hadden Koekie en ik het rijk alleen. Natuurlijk had ik wel wat opdrachten meegekregen (douchen, boodschappen doen, van die dingen), maar verder was de invulling van de dag aan mij.

Na het douchen en het dansen (hij was in vorm), moest hij het huiswerk maken dat juf Esther had meegegeven. En daar viel bij mij het kwartje: ik moest zijn hondsberoerde schoolresultaten maar eens aan mezelf gaan wijten. Dat hij, op de manier waarop hij nu functioneert, nog niet klaar is met de lagere school als hij 15 is, heeft niets te maken met zijn verleden, maar met ons. Wij slagen er niet in hem aan het leren te krijgen. En het was alsof hij dat voelde. Hij zat buitengewoon serieus met zijn papieren aan tafel en was soms wel een kwartier lang geconcentreerd bezig. De taaloefeningen gingen als een tierelier, weliswaar in een laag tempo, maar hij schreef zo keurig dat ik niet kon laten hem een kus te geven. Gelukkig maakte hij nog wel misbruik van mijn sigarettenpauzes. Als ik op het balkon stond te roken, zat hij aan mijn iPhone en maakte hij foto’s. Dan is hij ook weer niet slim genoeg om dat helemaal stiekem te doen, want dan is hij veel te trots op dingen die hij ontdekt heeft. Zo zou en moest hij me laten zien dat hij voorbeelden van zijn mooie handschrift had gefotografeerd.

Van zijn rekenwerk maakte hij in eerste instantie een zooitje, maar hem acht keer dingen uitleggen had resultaat. Wat me vooral verblijdde, was dat hij het geduld had om steeds weer naar die uitleg van mij te luisteren. Op het einde leek hij oprecht blij dat hij een groot gedeelte van de opdrachten goed had volbracht.

Natuurlijk had ik hem wel een beloning in het vooruitzicht gesteld. Als hij binnen anderhalf uur met alles klaar was, zouden we samen naar de Decathlon in de Bijlmer fietsen om te kijken of ze daar honkbalhandschoenen verkochten.

Het is een afstand van een kilometer of negen, tien. Halverwege stopten we om te roken en te drinken. We hadden een flesje energiedrank mee en nadat hij daarvan gedronken had, zei hij: ‘Ik ben weer helemaal fit.’ En fietsten we weer vrolijk verder door de kou.

Logischerwijs was de teleurstelling groot toen bleek dat ze geen handschoen in zijn kleine maat hadden.

Toen we terugfietsten zei hij: ‘Voor andere kinderen is het altijd ja, voor mij is het altijd nee.’

‘Onzin,’ zei ik, maar ik genoot ondertussen wel van de formulering van die zin en voor het ontbreken van het woord ‘pleegzoon’. Om hem af te leiden zei ik: ‘Wedstrijdje: wie het eerste boven op dat heuveltje is?’

En daar gingen we. In een spannende sprint versloeg hij me met tien centimeter verschil.

Als beloning voor zijn winst en de vergeefse fietstocht, mocht hij bij thuiskomst televisie kijken. Leek mij een goede afsluiting van de vader & zoon dag, die hem weliswaar geen honkbalhandschoen had opgeleverd, maar mij wel het inzicht dat hij – misschien tijdelijk, maar toch – was opgehouden zijn status van pleegkind als excuus voor van alles en nog wat te gebruiken. En, ook belangrijk, ik zou dat ook niet meer doen. Opeens had ik de hoopvolle gedachte dat hij niet pas op zijn 15e klaar zou zijn met de lagere school, maar misschien al wel op zijn 13e.

Frans Lomans
Frans Lomans (55, hoofdredacteur van Panorama en Nieuwe Revu, kinderloos) en zijn vrouw Céline van Gennep (51, artdirector van J/M en moeder van de 25-jarige Rosa) zijn getrouwd in 2001 en hebben geen eerdere ervaring als pleegouders.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.