Op dinsdagmiddag gaat mijn telefoon. Zoon: Heb je wat te doen? Ik zit te werken, ik heb over een paar dagen examen en ik wil eigenlijk ook nog naar de sportschool. Maar de contacten met Zoon zijn schaars, dus ik vraag wat ik voor hem kan doen. Hij staat voor een meubelwinkel op een parkeerterrein met een bank, of ik hem met de auto kan ophalen. Ik stap in de auto en rijd voor. Daar staat Zoon met vriend Kenan, een van zijn vrienden met een strafblad langer dan een halve meter. Ik informeer waar die bank vandaan komt. Van die winkel achter ze natuurlijk. Er is een bonnetje. Kenan zegt: ‘Het is een geschenk weet je, een geschenk voor hem want hij is mijn trouwe vriend.’

Met z’n drieën puzzelen we de grote stukken de auto in. Zoon past achterin nog net tussen bank en het dak. Kenan is groter en vouwt zich op naast mij. De jongens zijn opgetogen, het is heel gezellig en ik vind het leuk om even deel uit te maken van hun bestaan.

Een week later zit Kenan vast. Hij kan zijn vele boetes niet betalen en de politie heeft hem verteld dat hij dan maar moet zitten. Dat vindt hij eigenlijk wel prima. Per dag dat hij zit, gaat er vijfenzeventig euro van zijn boete af. Hij krijgt te eten, kan tv kijken. En, zo legt hij uit: ‘Je hebt er ook een beetje structuur, weet je, de dag gaat snel voorbij.’

Kenan is 19, heeft geen opleiding en werkt niet. Hij is verwikkeld in allerlei schimmige constructies om aan geld te komen. Zijn eerste veroordeling was al op heel jonge leeftijd. Toen ging hij de deuren langs om geld te werven voor een niet-bestaande sponsorloop.

Net voor het weekend komt Kenan weer vrij en slaapt hij weer bij zijn moeder. In het kleine appartement wonen ook zijn vier jongere broers en zussen. Zijn moeder heeft het gehad met de ongewenste bezoeken van politie, belastinginspecteurs en deurwaarders en gaat hem uitschrijven. Dan moet Kenan maar bij zijn vader gaan wonen, maar die zoekt nog een appartement en slaapt zelf zo lang bij vrienden. Als dat appartement er komt, is het de vraag of Kenan daar terechtkomt. Hij kan ook zo weer worden opgepakt, want hij heeft veel schuld, meer dan hij ooit zal kunnen afbetalen zonder baan en zonder opleiding. Daardoor is hij roekeloos, doet hij steeds meer dat niet door de beugel kan, met het idee dat hij het leven leuk moet maken zolang het nog kan.

Ik denk nu steeds aan die jongen naast me in de auto. Een naïeve jongen, makkelijk beïnvloedbaar en met een teddybeer-uitstraling. Eigenlijk heel lief. Een jongen die echter ook van ons al een fiets en een creditcard heeft gestolen, die vele mensen belazerde en agressief kan zijn. Zo jong al met een lang strafblad en heel veel schuld. Het komt niet meer goed met Kenan.

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Helaas moet Zoon binnenkort voorkomen omdat hij dronken op de scooter heeft gereden. De reclasseerder komt langs om erover te praten. Zoon heeft pech, zegt hij, normaal wordt dit met een boete afgedaan. Maar als je een voorwaardelijke straf hebt, ligt dat anders.

Zoon doet zijn verhaal op verzoek van de reclasseerder. Een standaard verhaal eigenlijk; van stappen in het weekend en meedoen met vrienden. De reclasseerder concludeert dat het een misstap was, maar geen teken dat het de verkeerde kant opgaat. Hij vindt het een incident, en besluit op de rechtszaak – waar hij ook is uitgenodigd – te rapporteren dat het goed gaat met Zoon. Een ander punt is dat de ondertoezichtstelling over een maand zou aflopen. Het is mogelijk dat de officier van justitie gaat vragen om die te verlengen. Dat vindt de reclasseerder niet nodig. Het gaat immers goed met Zoons studie, hij heeft twee baantjes waar ze erg tevreden over hem zijn en hij houdt zich aan de afspraken met ons.

Als hij weer weg is, vraag ik voorzichtig aan Zoon wat ons de laatste dagen bezighoudt. Hij ziet erg wit en wordt mager. Gebruikt hij ook wel eens iets anders dan drugs of alcohol? Daar moet Zoon om lachen. ‘Alleen hasj en wiet, iets anders doen we niet.’ Hij legt uit dat in zijn vriendengroep coke en heroïne geassocieerd worden met junkies. Daar kijken ze op neer. Hasj en wiet zijn ook al heel erg duur, als je verder gaat wordt het onbetaalbaar en is je leven naar de knoppen. Ook drank wordt niet vaak gebruikt én maar door een beperkt clubje. Een aantal van zijn vrienden is namelijk moslim. Dat weet ik toch wel? Dat die niet drinken en dus alleen maar kunnen blowen?

Zoon is gewoon moe en probeert af te vallen. Hij eet minder en traint op zijn kamer met de Fitness At Home dvd. En nee, hij heeft geen manorexia.

De volgende dag eet Zoon met ons mee en heeft hij oliebollen meegenomen als toetje. Voor alles is een eerste keer, dit heeft hij nog nooit eerder gedaan. Ik kan er echter niet te veel over zeggen. Zoon houdt niet van emotioneel gedrag. En: de beide dochters hebben er genoeg van dat gedrag dat voor hen gewoon is, bij hem wordt opgehemeld. Gewoon doen dus. Maar stiekem ben ik zeer ontroerd.

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Na vijf dagen vakantie met Jongste dochter zijn we op zaterdag weer terug. Normaal moet Zoon dan werken als pizzakoerier en eet hij niet met ons mee. Hij sms’t echter: ‘Ik eet mee hoe laat’. Dat is fijn, we willen hem graag weer eens zien. Hij werpt zich nu eenmaal nooit op als uitzwaai- of ontvangstcomité. Hij heeft liever dat we af en toe verdwijnen en terugkomen zonder afscheid te nemen, thuis te verwelkomen of andere plichtplegingen.

We laten hem weten dat we naar de film gaan en vooraf bij de chinees naast de bioscoop gaan eten. Zoon zit toevallig zelf in de bioscoop dus dat lijkt hem een goede afspraak. Dat valt mee, want normaal gaat hij alleen mee naar een restaurant als er iemand jarig is. Zoals altijd is Zoon er ruim van tevoren, en zijn wij aan de late kant. Zoon heeft vooraf geblowd. Ik ben heel blij hem weer te zien. We hebben wel contact, maar het voelt broos. Zou het wel goed gaan met hem?

Beleefd vraagt hij hoe onze vakantie was, en waar we waren. Dat hebben we van tevoren wel verteld, maar informatie over ons leven komt lang niet altijd bij hem binnen. Daarna praten we over school. Hij heeft het laatste tentamen niet gehaald, maar weet dat zelf nog niet, dus hoort het nu van ons. Hij had het wel verwacht, maar het is niet leuk. Terugkijkend was het eerste tentamen volgens hem het lastigste. Daar stak hij veel tijd in en dat heeft hij glansrijk gehaald. Voor het tweede tentamen had hij minder tijd. Dat heeft hij niet gemaakt, omdat hij zich in de tentamentijd vergiste. Voor het derde tentamen had hij nog minder tijd, en dat heeft hij nu niet gehaald. Ik vind het sneu. Behalve dat hij te weinig tijd had, heeft hij ook niet alle lessen gevolgd en had hij geen antwoorden bij de voorbeeldsommen. ‘Er is betere voorbereiding nodig,’ concludeert hij. Dat is waar. Onze sympathie wuift hij geïrriteerd weg, hij is niet zielig. Wat hij verder deze week heeft gedaan, wordt niet echt duidelijk. Hij heeft veel gewerkt en veel geld uitgegeven, meer horen we niet.

Na een half uur is het eten op en arriveert de rekening. Ook het uithoudingsvermogen van Zoon voor zo´n gezamenlijke activiteit is op, dus dat is precies op tijd. Buiten nemen we afscheid. Ik kijk Zoon na. Met twee jassen aan en twee capuchons op zijn hoofd loopt hij de stad in. Geen idee waarheen. Hij ziet er verloren uit. Ik voel me machteloos.

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Foto: GPD

De tweede helft van Zoons propedeuse Accountancy is begonnen. De eerste helft hielpen we hem intensief bij de planning en bij het studeren. Deze keer is hij vast van plan ons te laten zien dat hij het zelf kan. Gelukkig voor hem deze keer geen Nederlands en Engels. Nu zijn er vooral vakken die volgens anderen lastig zijn, en volgens hem juist niet, zoals computerboekhouden en controlebeginselen. Hij volgt niet meer trouw alle lessen. We zien het aan en leveren geen commentaar, al is dat lastig. Hij moet ook de kans hebben om zelf uit te vinden wat voor hem werkt en wat niet.

Twee weken voor de tentamenweek merken we dat de stress behoorlijk oploopt. Gelukkig heeft hij geregeld dat hij van zes dagen per week werken terug gaat naar vier dagen. Alweer een stap vooruit: hij gaat steeds beter plannen.

Het eerste tentamen is ook meteen het lastigste. Op de vraag hoe het ging, komt het geijkte antwoord: ‘Ik weet het niet.’ Zoon waagt zich niet aan voorspellingen, liever geen antwoord dan een antwoord dat niet correct is. Op woensdag is het tentamenresultaat al bekend en blijkt hij een behoorlijk hoog cijfer te hebben. Op donderdag belt Zoon me overdag op. Ik zit in een belangrijke vergadering, loop weg en bel hem even later terug. Toch wat ongerust: Zoon belt nooit zomaar. Hij baalt enorm. Toen hij vertrok naar het tentamen en de locatie nog even checkte, bleek dat hij de begin- en eindtijd had verwisseld. Te laat. Hij klinkt behoorlijk overstuur en ik ben ook van slag. Hadden we het toch op de achtergrond in de gaten moeten houden? Kan hij zichzelf na deze teleurstelling weer bij elkaar rapen en morgen goed presteren op het volgende tentamen? De volgende dag zie ik aan zijn ontvelde knokkels dat hij zijn agressie blijkbaar op de muur heeft afgereageerd.

Op zaterdagochtend is Zoon blij. Hoe het deze tentamenweek ook is gegaan, hij heeft nu een week vakantie en kijkt niet terug. De post brengt echter slecht nieuws: een dagvaarding. In de vakantie is Zoon aangehouden toen hij dronken op zijn scooter reed. Hij was zijn rijbewijs een tijdje kwijt en moet nu voorkomen. Het alcoholpercentage was hoog en dat zal zeker gevolgen hebben. Dat is heel erg vervelend. Bij de vorige twee zaken is er een voorwaardelijke straf opgelegd. Nu hangt hem boven het hoofd dat hij die straf toch nog krijgt. Boven op de straf voor dronken op de scooter rijden. Wat het allemaal niet beter maakt, is wat Zoon verder nog vertelt. Bij de aanhouding heeft hij ook nog geprobeerd te ontsnappen en daarbij heeft hij een politiefiets geraakt.

Het hele verhaal valt ons koud op ons dak. Ik ken namelijk een hele andere en minder verontrustende versie: Zoon was aangehouden, had een beetje gedronken en kreeg toen twee uur ontzegging van de rijbevoegdheid. Die twee uur had hij vrolijk in een club doorgebracht. Dit speelde allemaal maanden geleden, tijdens onze vakantie. Toen Zoon meeging naar het bureau om te blazen had hij ons gebeld. Een uurtje later liet hij weten dat alles weer in orde was. Hij hoopte maar dat hij er nooit meer iets van zou horen. Zelf is hij nog steeds erg tevreden dat hij ons niet onnodig ongerust had gemaakt in de vakantie. Tja. Zo kun je er ook naar kijken.

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Zoon wordt 18 en nodigt wat vrienden uit voor het eten. Als wij thuiskomen van het boodschappen doen, zitten ze al onwennig rond de tafel. Ze vallen meteen aan op het stokbrood met knoflooksaus en zoon voorziet hun van drankjes: cola, bier en wodka. Water voor Daniël.

Daniël drinkt en blowt niet meer, sinds hij een paar weken geleden na veel drank agressief werd en drie dagen vast zat. Zijn vriendin Mariëtte doet met hem mee. Daniël en Mariëtte wonen bij Daniëls vader. Die heeft een Wajong-uitkering en een handeltje in brommers. Het is het enige huis waar dit groepje vaak komt. Ze mogen er blowen, hij helpt iedereen met hun scooters en houdt op zijn manier een oogje op hen.

We kennen Daniël al sinds hij klein is. Met zijn kleurtje en zijn frêle uiterlijk is hij een knappe jongen en ik mag hem graag. Hij heeft geen opleiding, geen baan, wel een strafblad. We praten over zijn toekomst. Hij heeft zijn rijbewijs en zou wel vrachtwagenchauffeur willen worden. ‘Dan moet je wel hele dagen rijden, het is net zoiets als naar Zuid-Spanje met de auto, maar dan elke dag,’ zegt Abdel. Dat is voldoende om het plan voorlopig de wereld uit te helpen. Verveeld kijkt hij weg.

Daniëls vriendin doet een opleiding tot gastvrouw. Ze is een open en gezellige meid die de stemming er goed in houdt. Zij wil een baan en een eigen huis, desnoods buiten deze stad. Alle jongens luisteren als zij iets zegt.

Ondertussen kiezen ze allemaal een pizza. Dat valt niet mee voor Tomaat, een magere bleke jongen. Hij zegt dat hij bijna niks lust: geen chocolade en geen cola. Hij lust maar één groente: bloemkool. Dapper bestelt hij toch een pizza met ham. Die gaat later onaangeroerd weer weg. Tomaat praat als een wigger (wanna-be-nigger), iets wat ik tot nog toe alleen cabaretiers op tv heb horen doen. Zoon maakt zich zorgen over Tomaat. Hij kreeg een tijdje geleden een toeval en komt nog maar zelden uit bed en uit huis.

Fabian is wat jonger en kijkt af en toe weg. Dan valt hij stil en zit onbeweeglijk. De anderen letten er niet op en betrekken hem in het gesprek als hij er weer bij is. Fabian zegt weinig en is uiterst beleefd.

Abdel is het meest aan het woord. Na allerlei banen als pizzakoerier koeriert hij nu voor een sushi-zaak. Of we wel weten wat dat kost zo´n bakje, wel twintig euro. Hij heeft het nooit geproefd en dat wil hij ook niet. De anderen zijn het grondig met hem eens, rauwe vis en rijst, brr. Abdel heeft een vlotte babbel en is duidelijk trots op zijn Louis-Vutton-tasje.

Na de pizza is er taart met kaarsjes. Onder protest van Zoon wordt er gezongen. Het is gezellig aan tafel. Ze rollen alvast een joint en Zoon wijst er nog even op dat binnen niet wordt gerookt. Ze onderhandelen over waar ze nog heen gaan die avond. Poolen in de stad? Mariët wil bowlen en tovert de prijzen uit haar tas. De anderen aarzelen nog. Ze willen wel, maar je mag er binnen niet blowen. Een uurtje dan, dan komt dat blowen daarna wel.

We krijgen een hand en ze stommelen naar beneden. De nog volle fles wodka gaat mee. Ik ben ontroerd door de saamhorigheid en vriendschap tussen deze jongens. En ik maak me zorgen. Stuk voor stuk zijn het lieve en leuke jongens. Maar samen hebben ze meters strafblad en nul perspectief.

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Na de havo wist Zoon niet wat verder te doen. Wat vond hij leuk? Niks eigenlijk, behalve zijn scooter, chillen en blowen. Maar hij wilde later wel veel geld verdienen. Qua studie leek bedrijfskunde hem acceptabel. Hij had immers vaak ideeën voor potentiële ondernemingen. Bij de bedrijven waar hij koerierde had hij altijd een mening hoe het beter kon. Bovendien had ik, zijn moeder, ook bedrijfskunde gestudeerd. Ik werk in een mooi kantoor, met leuke mensen en verdien goed. Dat leek hem ook wel wat. Tot zover de onderbouwing van zijn keuze.

Op het hbo heb je echter geen bedrijfskunde. Bovendien vergt een baan als manager of consultant waarschijnlijk meer communicatieve vaardigheden dan Zoon heeft. Wij dachten terug aan hoe hij op de basisschool al zelf belegde, met een aandelenrekening die ik had geopend. Werd het ergens oorlog dan kocht hij direct aandelen Shell, want dan was er meer behoefte aan olie vertelde hij ons. Hij las toen al graag de krant, vooral het economiegedeelte.

Vorig jaar bezorgde hij eten voor een nieuw restaurant. Daarover kon hij met smaak vertellen. Hij rekende uit hoeveel omzet er gemiddeld binnenkwam per ritje. Hoeveel ritjes er ongeveer nodig waren om uit de kosten te komen. Wat de omzet moest zijn voor een redelijk inkomen voor de eigenaars. Hij bedacht hoe de logistiek handiger kon.

Zoon had zelf geen idee wat een geschikte studie zou zijn, maar dat het iets met economie, ondernemen en geld moest worden konden wij wel voor hem verzinnen.

Het werd accountancy. Dat past bij zijn voorkeur voor duidelijke regels, zijn zwart-witte manier van denken en zijn interesse in geld. Bovendien biedt dat de mogelijkheid om later zijn eigen bedrijf op te richten met een duidelijk product. Zoon vond het best. Volgens hem is geen enkele opleiding echt interessant. Je doet een opleiding om later goed te verdienen.

Ondertussen deed Dochter audities bij de Toneelschool. Wij leefden met haar mee terwijl ze eindeloos monologen instudeerde, een performance bedacht en een lied voorbereidde, en zenuwachtig was voor wat er ging komen. Zoon was verbaasd dat wij hoopten dat ze zou worden toegelaten. Hadden we niet in de krant gelezen dat maar 2 procent van de acteurs kan leven van hun beroep? Hoezo wilden wij dat zij in een ´pauperbestaan´ terecht zou komen? Iemand die cum laude het gymnasium had gedaan! Ze leek wel gek, en wij ook – aldus Zoon.

Dochter schopte het tot de allerlaatste ronde en werd toen toch nog afgewezen. Dat zij verdrietig was begreep Zoon wel, maar het was toch maar beter zo vond hij. Tot hij een paar dagen later hoorde wat ze nu dan ging studeren. Geschiedenis. Verbijsterd deed hij er het zwijgen toe.

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Dinsdagnacht is het dan toch weer raak. Om half drie gerommel beneden. Er staan wat scooterkappen in de gang en Zoon is weg en neemt zijn telefoon niet op. Om half vier nog meer lawaai. Zoon is aangeschoten, stoned en zit boven met vriend Allen aan de thee. Die kennen we nog van de basisschool. Sinds Allen op zijn 15e met onze auto ging joyriden durfde hij niet meer bij ons naar binnen, nu weer wel kennelijk. De jongens hebben samen een heel stel scooterkappen gekocht van een dealer, voor eigen gebruik, en de rest gaan ze verkopen. Ja, vast, bij de dealer om half vier ´s nachts… Uiteindelijk blijken ze van vriend Pascal gekocht te zijn. En ja, die zal ze wel gestolen hebben denken ze. Om half vijf wordt de hele handel weer opgehaald, wij willen geen gestolen spullen in huis.

De volgende dag volgt een emotioneel gesprek. Dat loopt uit de hand en gaat niet alleen over heling en gestolen spullen. We praten ook over de voorwaardelijke taakstraf die hem boven het hoofd hangt. We praten erover dat Zoon weer meer is gaan drinken en nu acht weken lang vrij is. Hoe gaan we die periode overbruggen zonder verdere misstappen?

Wíj praten vooral en Zoon wordt vooral boos. Zo´n veel te lang gesprek met veel verwijten, zorgen en emoties werkt niet bij Zoon. Dat weten we wel. Maar de laatste maanden ging het zo goed dat ik enorm geschrokken en verdrietig ben. Ik heb geen strategie voor dit gesprek bedacht. En zo raken we verzeild in een discussie over wat wel en niet kan. Hij vindt het hypocriet dat wij ermee instemmen dat het meisje dat vanmorgen onze autospiegel eraf reed, gaat verklaren dat ze dat met haar fiets heeft gedaan terwijl het met een auto was. Zijn vader heeft na vele gestolen fietsen zelf wel eens een gestolen fiets van een junk gekocht. Tussen dat en heling zit een grote afstand, maar het is een hellend vlak. Voor ons met duidelijke grenzen, voor hem niet.

´s Avonds doen we het gesprek over en stellen we zonder discussie liefdevol en duidelijk nieuwe regels. Dat werkt beter, maar de zorg blijft.

Ik begrijp het niet. Zoon heeft een half jaar lang heel hard gewerkt voor zijn hbo-studie. Hij heeft alle tentamens gehaald, inclusief groepswerk en presentaties. Hij heeft werk en genoeg geld. Waarom brengt hij zijn toekomst in gevaar met dit soort ellende? Zijn enige antwoord daarop is dat hij wil ‘leven’.

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

De familietherapie loopt ten einde. Gelukkig. Veel leverde dat niet op, hooguit het besef dat Zoon en wij het goed hebben samen en dat een buitenstaander daar weinig in kan betekenen.

De wachttijden in de gezondheidszorg zijn bekend. Toen de therapeut eindelijk aantrad was de ergste crisis dan ook al bezworen. De rechtszaak was achter de rug. Wij hadden afspraken met Zoon over zijn dagindeling en het belangrijkste: hij had zelf besloten zijn leven een andere wending te geven door een hbo-studie te gaan volgen.

Ondertussen ging de therapie toch van start en peuterde de therapeut wat aan hoe wij ons voelden en met elkaar omgingen. Een lijn of een doel zat er niet in. De hulpverlenerstaal en haar intuïtieve (lees: chaotische) aanpak hielpen ook al niet. Wij waren het met Zoon eens dat dit weinig zin had, maar de rechter had het zo besloten dus we gingen door.

Natuurlijk zijn er grote problemen voor Zoon. Zijn voorkeur voor criminele vrienden. Zijn boosheid en moeite om de dag door te komen. Het blowen als een vorm van zelfmedicatie in de hand houden. Zijn weg vinden in een maatschappij waar hij moeilijk in past. Er valt een hoop te doen. Zoon heeft echter besloten dat allemaal zelf te doen, en aan een besluit van hem valt niet te tornen. We zijn al blij als hij toelaat dat wíj hem helpen, laat staan dat hij de hulp van een therapeut zou accepteren. Onze rol blijft beperkt tot op de goede momenten onze verstandige mening geven, een liefdevolle basis bieden en altijd bereid zijn tot hulp, bijvoorbeeld met zijn opleiding.

Net nu we de therapie afbouwen duikt ineens een nieuwe jeugdreclasseerder op. Hij wil Zoon leren kennen en zit bij de therapiesessie. We keuvelen wat over onze hulp met het schoolwerk, over dat Zoon en ik elkaars irritatie haarfijn aanvoelen en dat dat meestal slecht afloopt. We bespreken dat Pieter beter overweg kan met Zoons boosheid en liefdevol terugscheldt als Zoon boos is. Al houdt Zoon niet van praten, áls hij praat is geen enkel onderwerp voor hem taboe. Een dergelijk gesprek is niets bijzonders bij ons in huis. De reclasseerder zegt: ‘Ik zit te luisteren en ben echt onder de indruk. Ik zie dat jullie heel hard gewerkt hebben de afgelopen tijd.’

Dat belooft niet veel goeds. Voor dat soort taal hebben we inmiddels alle drie een allergie opgebouwd. Helaas stelt hij voor om elke paar weken langs te komen om te horen hoe het gaat. Hij is benieuwd naar het gezin, naar school en naar hobby´s. Zo wordt de familietherapie vervangen door reclasseringsgesprekken. Na afloop verzucht Pieter over de hulpverlening: eerst kom je er niet in, maar daarna kom je er nooit meer af.

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Na zes maanden rondhangen moest Zoon aan het begin van het eerste semester over naar een normaal ritme. Zuchtend maar trouw ging hij elke dag naar school en probeerde hij bij thuiskomst de stof door te nemen. De meeste dagen verliepen redelijk, al zat hij ´s avonds vaak aan zijn tax. Voor een school vond hij het nog relatief interessant. Aan zijn gespreksstof bij het eten merkten we welke onderwerpen hem interesseerden: businessplannen, de vier p´s van marketing en de rechtsvorm van een onderneming.

Ondertussen raakte hij af en toe de weg kwijt in de belabberde organisatie van het hbo. Sommige docenten mailden een lesprogramma en overzicht van tentamenstof. Anderen zetten dat op het intranet, verstopt in een brij van meer dan honderd mapjes met obscure namen. Weer anderen hadden het keurig vooraf in de studiegids laten opnemen – dat was de bedoeling. Eén docent las het voor tijdens de les. Zonder overzicht van de stof wordt Zoon zenuwachtig.

De speciale begeleiding was er niet gekomen, die deden we dan maar zelf. Af en toe scande ik alle mogelijke bronnen op studie-informatie en lesoverzichten die Zoon gemist kon hebben en printte dat uit. Dat ging dan in de ordner – voor elk vak één. Samen met de informatie die was uitgedeeld en ik op tafel vond. Soms zaten er collegeaantekeningen in zijn blok, die gingen er dan bij. Ik geloof niet dat hij dat gemerkt heeft.

Naarmate de tentamens naderden raakte hij gestresster. Voor Engels en Nederlands vroeg hij om hulp en planden we eigen lesuurtjes. De regel bij Nederlands dat je ‘doordat’ gebruikt bij een objectief noodzakelijke oorzaak en ‘omdat’ bij de lichtere gevallen waar het meer om de wil gaat, wilde er bij hem niet in. Bij ieder voorbeeld raakten we verstrikt in een discussie over de objectiviteit van die oorzaak. Het woud van regels wanneer je een tussen-n gebruikt en wanneer niet (Koninginnedag en koninginnensoep) dreef hem ook tot wanhoop. Uiteindelijk maakte ik voor hem een eigen set regels om consequent toe te passen. De rest moest hij dan maar vergeten.

De hardere vakken gingen hem beter af en bestudeerde hij zelfstandig. Hij wilde per se een whiteboard op zijn kamer en maakte daar een lijst op met wat hij nog moest leren. Langzaam verschenen daar kruisjes die aangaven wat hij al had gedaan.

In week acht ging het dan echt gebeuren. Stress. Bij elk tentamen waren er dingen die hij niet wist, dus hij was niet positief gestemd. Maar wel opgelucht dat hij eindelijk daarna een paar dagen vrij had.

Daarna druppelden de tentamenresultaten binnen. Wij werden steeds blijer. Allemaal gehaald! Geweldig! Zoon temperde onze blijdschap direct: ‘Dit is nog niks, hè. Ik heb nu pas 1/16 van de studie achter de rug.’

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad met een uitgebreide website vol achtergrondinformatie voor ouders van 4- tot 16-jarigen. J/M richt zich op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.

Toen Zoon aankondigde te gaan studeren aan het hbo waren we blij en bezorgd. Hoe zou dat gaan? Het leek ons een grote overgang: van het speciaal onderwijs voor autistische leerlingen, met zeven in de klas, naar zo´n enorme hbo-instelling. We maakten een afspraak met de decaan en mentor van zijn nieuwe studie om over Zoons mogelijkheden op het hbo te praten. We hadden gelezen dat er speciale begeleiding was voor studenten met autisme. Zoon zat er niet op te wachten, op dat gesprek. Hij denkt dat zijn autisme een verzinsel is van ons en de GGZ-maffia, en loopt er liever niet mee te koop.

Het gesprek verliep dan ook moeizaam. Vooral toen Zoon moest uitleggen waar je zijn autisme aan kon merken. Nergens aan – volgens hem. De decaan vertelde over het autisme-begeleidingsproject en raadde Zoon sterk aan zich daarvoor aan te melden. Een student psychologie zou dan elke week met Zoon praten over de studievoortgang en mogelijke problemen. Zoon leek het niks. Hij houdt niet van praten, zeker niet over problemen. En praten over studievoortgang leek hem helemaal onzinnig, je kon je tijd beter besteden door te studeren.

Onder druk van de decaan en van ons meldde hij zich toch aan, per e-mail. Er kwam een heel lange vragenlijst die hij moest invullen. Daarna zou dan een intake-gesprek volgen. Pas daarna werd hij aan een begeleider toegewezen. En: hij moest dat allemaal zelf doen. Dat waren veel te veel hobbels. Die begeleiding is er dan ook niet van gekomen. Wie heeft deze manier van werken verzonnen? Vast niet iemand die dagelijks met een autistische student optrekt.

Van de beloofde heldere communicatie over wat er van Zoon verwacht werd in opdrachten en huiswerk kwam niets terecht. Wel bleek Zoon In de mentorgesprekjes de enige student te zijn van wie de mentor de naam kende. Verder was er maar aan één ding te merken dat school wist van zijn autisme. Op de klassenlijst stond naast de naam van Zoon “autistisch” vermeld. Sommige docenten lieten deze lijst rondgaan als presentielijst. Zoon vond het vreselijk, maar verbood ons de mentor te bellen. Wij mochten ons niet meer met de opleiding bemoeien, het was nu wel bewezen dat daar niets goeds van kwam. Beschaamd denken wij terug aan dat kennismakingsgesprek waar we over zijn autisme wilden praten. Hij had gelijk – we hadden beter onze mond kunnen houden.

Ilse

Ilse beschrijft hoe haar zoon van 17 in aanraking komt met politie en justitie, en hoe dat verder gaat. Ilse woont samen en heeft een zoon en twee dochters.

J/M is een informatief, journalistiek maandblad dat zich richt op alle aspecten van het ouderschap. Niet belerend, maar praktisch, toegankelijk en betrokken. De redactie informeert ouders helder en deskundig over de vele beslissingen die bij het opvoeden gemaakt moeten worden.